Thay khớp háng nhân tạo


Ngày nay, với sự hỗ trợ của trang thiết bị kỹ thuật, xu thế mổ ít xâm lấn với đường rạch tối thiểu ngày càng phát triển. Bên cạnh đó là sự phát triển của vật liệu khớp làm tăng tuổi thọ, tăng khả năng chống mài mòn và thích ứng tốt với cơ thể làm cho phẫu thuật thay khớp háng ngày càng trở nên phổ thông hơn và có thể tiến hành rộng rãi ở nhiều bệnh viện hơn.

Thay khớp háng nhân tạo là một phẫu thuật trong đó khớp háng của bệnh nhân được thay thế bằng khớp nhân tạo nhằm giảm đau và tạo thuận lợi cho việc đi lại của bệnh nhân. Một số tình trạng bệnh lý hoặc chấn thương của khớp háng dẫn đến tổn thương không hồi phục của khớp háng như: thoái hóa khớp háng, hoại tử chỏm xương đùi vô khuẩn, gãy cổ xương đùi…

Khi khớp háng tổn thương không hồi phục sẽ ảnh hưởng đến khả năng đi lại, sinh hoạt, học tập và lao động của bệnh nhân, giảm chất lượng cuộc sống. Thuốc và các phương pháp điều trị nhằm điều trị căn nguyên, giảm triệu chứng và ngăn ngừa các di chứng của bệnh. Khi các phương pháp điều trị về nội khoa không cải thiện, thay khớp háng nhân tạo được thực hiện nhằm cải thiện chức năng vận động của khớp háng, cải thiện chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.

Cùng với tiến bộ của khoa học kỹ thuật, phẫu thuật thay khớp háng nói riêng và các phẫu thuật thay khớp nói chung được thực hiện ngày càng nhiều đã góp phần nâng cao chất lượng điều trị và cuộc sống của bệnh nhân. Sơ lược về lịch sử Những ý tưởng về thay khớp háng được thực hiện lần đầu tiên bởi một phẫu thuật viên người Đức Gluck T, năm 1891 cho 1 ca phẫu thuật thay thế chỏm xương đùi.

Vào năm 1960, ở Burma, bác sỹ San Baw(1922-1984) là người đầu tiên thực hiện thay thế chỏm xương đùi trong gãy cổ xương đùi cho một bệnh nhân 83 tuổi. Tuy nhiên, những khớp nhân tạo được sử dụng thời kỳ này còn có những hạn chế về mặt thiết kế và vật liệu. Vào những năm 70, John Charnley, bệnh viện Wrightington, đã giới thiệu những thiết kế mới của khớp háng nhân tạo.

Thiết kế này gồm có 3 phần: phần kim loại thay thế cho chỏm xương đùi, phần nhựa thay thế cho hõm khớp (phần nằm trong xương chậu) và xi măng để liên kết xương và khớp. Loại khớp này của Charnley được gọi là khớp háng nhân tạo ít ma sát vì phần chỏm xương đùi nhân tạo được làm với đường kính nhỏ để giảm khả năng ma sát, giảm mài mòn, tuy nhiên lại tăng nguy cơ trật khớp.

Trong vòng khoảng 2 thập kỷ, loại khớp này được sử dụng khá rộng rãi. Gần đây, việc sử dụng khớp háng không xi măng trở nên phổ biến hơn do khả năng thay lại dễ dàng.

Từ một phẫu thuật ít phổ thông, đến nay, phẫu thuật thay thế khớp háng đã trở nên rất phổ biến, thậm chí còn thay thế cho cả vận động viên thi đấu như các vận động viên đua xe Bobby Labonte và Dale Jarrett.

Theo CNN, năm 2000, chi phí bình quân cho 1 ca thay khớp háng tại Mỹ là 25.000 USD. Chi phí phẫu thuật khác nhau tùy theo nước, Mỹ là 1 trong những nước có chi phí y tế cao nhất, trong khi đó Việt nam, Thailand, Malaysia,.. là những nước có chi phí y tế thấp, chi phí phẫu thuật cho một ca thay khớp háng không xi măng ở Việt nam vào khoảng 3000 USD.

Do khả năng sống của bệnh nhân ngày càng dài, việc thay thế khớp trở nên ngày càng phổ biến nên những vấn đề về lâu dài bắt đầu được đề cập đến như sự mài mòn dẫn đến sự tiêu xương…

Khớp nhân tạo Vật liệu dùng cho khớp nhân tạo phải đảm bảo được 4 yếu tố sau:

 • Thích hợp về mặt sinh học.

 • Khả năng chống mài mòn tốt

 • Có cấu trúc phù hợp để có thể đảm bảo chức năng của khớp là nâng đỡ cơ thể

 • Vật liệu tốt nhưng phải đảm bảo giá thành hợp lý nhất.

Sự phát triển của các thế hệ khớp nhân tạo qua nhiều giai đoạn:

khớp háng có xi măng, khớp háng không xi măng và khớp háng hybrid (phối hợp giữa xi măng và không xi măng).

Khớp háng có xi măng là khớp nhân tạo mà khớp và xương được liên kết bằng xi măng xương (bản chất là polymethylmetacrylat).

Do đó, sự vững chắc của khớp đạt được ngay sau mổ và bệnh nhân có thể tập đi sớm ngay sau mổ. Tuy nhiên, theo thời gian, có sự yếu đi của mối liên kết này do:

(1) sự nứt vỡ của xi măng do chịu lực kéo dài, và

(2) sự hủy xương quanh xi măng do phản ứng viêm của cơ thể.

Mặc dù vậy, sự liên kết giữa xi măng và xương vẫn được khá lâu và đáng tin cậy, vì vậy loại khớp này được chỉ định rộng rãi cho những người trên 60 tuổi và những người trẻ nhưng chất lượng xương kém.

Khớp háng không xi măng là khớp nhân tạo mà sự liên kết giữa khớp và xương nhờ sự phát triển của tổ chức xương vào khớp. Nhờ bề mặt khớp nhân tạo được bao phủ bởi một lớp vật liệu cho phép tổ chức xương phát triển vào và do đó, sự vững chắc thật sự của khớp háng nhân tạo không xi măng chỉ đạt được sau khi mổ khoảng 6 tuần.

Như vậy, trong những tuần đầu sau mổ, bệnh nhân phải đi lại có nạng trợ đỡ và chỉ được tỳ chân một phần. Sự lỏng ra của khớp háng không xi măng là do sự phát triển của tổ chức xương vào vật liệu khớp không được tốt và bên cạnh đó là hiện tượng hủy xương. Khớp háng hybrid (còn gọi khớp “lai”) là sự phối hợp giữa phần chuôi đóng vào xương đùi có xi măng và phần “cup” đóng vào khớp háng không có xi măng, như vậy sẽ kết hợp được ưu điểm của cả hai loại khớp háng có xi măng và không xi măng, tuy nhiên kết quả lâu dài cần được đánh giá thêm.

Khớp háng bán phần được chỉ định thay thế một phần của khớp háng, thường là phần chỏm xương đùi Chỉ định phẫu thuật Thay khớp háng thường chỉ định khi khớp háng của bệnh nhân kém hoặc mất chức năng, thường gặp trong bệnh lý thoái hoá khớp, ngoài ra còn chỉ định trong gãy cổ xương đùi, …

Mục đích của phẫu thuật là giảm đau và cải thiện chức năng của khớp do đó phẫu thuật thay thế khớp háng thường đặt ra khi các biện pháp điều trị khác thất bại (thuốc và phục hồi chức năng).

Kỹ thuật Một vài đường rạch da thường được sử dụng là đường sau(Kocher), đường trước ngoài (Hardinge or Liverpool) hoặc đường trước (Smith-Peterson). Việc sử dụng đường rạch nào là do sự quen thuộc của phẫu thuật viên và trang thiết bị dụng cụ.

Ngày nay, với sự hỗ trợ của trang thiết bị kỹ thuật, xu thế mổ ít xâm lấn với đường rạch tối thiểu ngày càng phát triển. Bên cạnh đó là sự phát triển của vật liệu khớp làm tăng tuổi thọ, tăng khả năng chống mài mòn và thích ứng tốt với cơ thể làm cho phẫu thuật thay khớp háng ngày càng trở nên phổ thông hơn và có thể tiến hành rộng rãi ở nhiều bệnh viện hơn.

 

Ths. Bs Trần Trung Dũng (Bệnh viện Đại Học Y Hà Nội)

http://www.ngoaikhoa.vn


Like it? Share with your friends!

0

What's Your Reaction?

Angry Angry
0
Angry
Cute Cute
0
Cute
Fail Fail
0
Fail
Geeky Geeky
0
Geeky
Lol Lol
0
Lol
Love Love
0
Love
OMG OMG
0
OMG
Win Win
0
Win
WTF WTF
0
WTF

Comments 0

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Thay khớp háng nhân tạo

log in

Captcha!

reset password

Back to
log in
Choose A Format
Personality quiz
Series of questions that intends to reveal something about the personality
Trivia quiz
Series of questions with right and wrong answers that intends to check knowledge
Poll
Voting to make decisions or determine opinions
Story
Formatted Text with Embeds and Visuals
List
The Classic Internet Listicles
Open List
Open List
Ranked List
Ranked List
Meme
Upload your own images to make custom memes
Video
Youtube, Vimeo or Vine Embeds
Audio
Soundcloud or Mixcloud Embeds
Image
Photo or GIF
Gif
GIF format