Phình động mạch chủ bụng – chứng bệnh nguy hiểm ở người già


BS. Lê Phi Long

Với sự phát triển của xã hội và những tiến bộ của y học, sức khỏe ngày càng được cải thiện. Tuổi thọ trung bình cao hơn, số người lớn tuổi ngày càng nhiều, dân số trở nên già đi. Tại nhiều nước trên thế giới và cả ở nước ta, lão khoa đã bắt đầu hình thành và phát triển dần. Các bệnh lý người già thường gặp: tim mạch, ung thư, tiểu đường, bệnh về mắt, chứng loãng xương và thoái hóa khớp, các vấn đề về nghe… Nhồi máu cơ tim và tai biến mạch máu não là hai biến chứng nguy hiểm của xơ vữa động mạch và cao huyết áp, có thể gây đột tử, đã được bàn đến nhiều và khá quen thuộc với người dân. Bài viết này xin giới thiệu với các bạn đọc một nguy cơ thứ ba của tuổi già, cũng liên quan đến xơ vữa động mạch và cao huyết áp: chứng phình động mạch chủ bụng (PĐMCB).

Phình Động Mạch Chủ Bụng là gì? Tại sao nó lại nguy hiểm?

Máu từ tim đi nuôi cơ thể phải qua một hệ thống động mạch. Động mạch chủ là mạch máu xuất phát trực tiếp ngay từ tim ra và là động mạch lớn nhất ở cơ thể. Từ động mạch chủ mới chia nhánh ra các động mạch nhỏ hơn để đi đến các cơ quan. Động mạch chủ chia làm hai đoạn: ngực và bụng. Động mạch chủ bụng nằm ở phần bụng, cung cấp máu chủ yếu cho các cơ quan trong ổ bụng và phần dưới của cơ thể. Trung bình, đường kính của động mạch chủ bụng vào khoảng 2cm.

Vì một lý do nào đó, kích thước của động mạch chủ bụng to ra bất thường ở một đoạn nào đó trên đường đi của nó, tạo thành một chỗ phình lên như cái túi, người ta gọi là PĐMCB.

Vì sự thay đổi trên, tại chỗ túi phình, máu dễ tạo huyết khối (cục máu đông) làm thuyên tắc mạch. Nguy hiểm hơn, vách của túi phình sẽ bị giảm sức bền, trở thành một chỗ yếu, trở nên dễ nứt, dễ vỡ nếu có kèm với tình trạng cao huyết áp (áp lực máu cao tác động lên thành mạch yếu). Do đó túi phình giống như một “quả bom”, có thể vỡ bất cứ lúc nào.

Vì ở gần tim và có kích thước lớn nên khi túi phình vỡ, máu thoát ra ngoài ồ ạt, gây tình trạng mất máu trầm trọng, bệnh nhân (BN) có thể tử vong trong vòng vài phút. Một số tình huống khác, túi phình có thể bị nứt hoặc bị bong các lớp áo, diễn tiến có thể chậm hơn nhưng tính mạng BN cũng bị đe dọa nghiêm trọng, vì nếu không cứu kịp, túi phình sớm muộn cũng sẽ bị vỡ.

http://skds3.vcmedia.vn/Images/Uploaded/Share/2010/04/15/18072.JPGTại sao lại bị chứng bệnh này? Những ai dễ mắc bệnh này?

Thống kê cho thấy chứng bệnh này hầu hết gặp ở những BN lớn tuổi, có kèm xơ vữa mạch máu và cao huyết áp. Người ta nghĩ rằng thành mạch bị xơ vữa, chịu áp lực cao liên tục, kéo dài theo năm tháng là những lý do để hình thành nên túi phình.

Ngày trước, người ta còn ghi nhận một số trường hợp PĐMC ngực hoặc động mạch chủ bụng trên những BN giang mai không điều trị đúng, đi vào giai đoạn muộn (đã có di chứng vào các cơ quan và mạch máu), nhưng hiện nay không thấy nhắc đến nữa. Một số ít gặp trong các bệnh lý viêm nhiễm mạch máu khác, hoặc di chứng sau chấn thương…

Triệu chứng và dấu hiệu của bệnh?

Đa số, túi phình thường không gây ra bất cứ triệu chứng nào để đưa BN đi khám. Do đó, chỉ khi túi sắp vỡ hay vỡ đột ngột thì mới được phát hiện, nhưng đã trễ. Những túi phình âm thầm thường được phát hiện một cách tình cờ.

Dấu hiệu gợi ý đến PĐMCB là sờ thấy một khối u, thường ở trên rốn, nảy theo nhịp đập của tim. Một số BN cũng có thể tự phát hiện ra dấu hiệu này nhưng thường bỏ qua vì u ít gây đau đớn hay khó chịu gì khác.

Khi túi phình vỡ vào xoang bụng, y học gọi là xuất huyết nội, huyết áp đang cao sẽ tụt đột ngột, BN rơi vào tình trạng choáng nặng do mất nhiều máu và thường tử vong. Nếu túi phình chưa vỡ hẳn mà chỉ bị nứt hay bị bóc tách các lớp áo, y học gọi là dọa vỡ hay sắp vỡ, BN thường có thể đau bụng đột ngột, đôi khi chẩn đoán lầm với các nguyên nhân gây đau bụng cấp khác.

Một số ít các trường hợp khác, do nằm kề cận với tá tràng (đoạn ruột đầu), túi phình có thể “rò rỉ” vào lòng tá tràng làm BN ói ra máu và tiêu phân đen lượng nhiều. Tại BV. Nhân dân Gia Định vừa qua, các bác sĩ đã chẩn đoán được một trường hợp cá biệt cực kỳ hiếm gặp từ trước đến nay, túi phình vỡ vào ruột già (đoạn ruột cuối) gây triệu chứng đi tiêu phân máu đỏ, kèm theo bệnh cảnh của tắc mạch chân cấp tính do huyết khối ở túi phình bong ra. BN đã được mổ và cứu sống kịp thời.

http://ngoaikhoathuchanh.info/tintuc/2772010203941phinh%20DMC%20bung%20(dai%20the).jpgChữa trị như thế nào?

Bệnh sẽ được xác định bằng thăm khám, siêu âm bụng và chụp một phim CT-scan bụng có tiêm thuốc cản quang. Một khi đã được xác định bệnh, mổ là việc cần thiết để có thể chữa khỏi hoàn toàn. Các túi phình lớn dù không gây triệu chứng nào cũng đều được mổ lấy đi, vì nguy cơ có thể vỡ đột ngột không kịp trở tay. Bác sĩ sẽ cắt bỏ túi phình và dùng một đoạn mạch máu bằng vật liệu nhân tạo để nối vào thay thế. Hiện nay, tại các bệnh viện lớn có đủ trang thiết bị và vật liệu nhân tạo thay thế như Chợ Rẫy, Nhân dân Gia Định, Bình Dân, đều có thể tiến hành phẫu thuật bệnh lý này. Thách thức chính cho các bác sĩ là tình trạng chung của BN thường kém, dinh dưỡng kém… lại phải trải qua ca phẫu thuật nặng nề, mất máu nhiều, đường mổ kéo dài từ mũi ức đến gần xương mu, do đó nguy cơ của cuộc mổ rất cao, hậu phẫu thường dễ có biến chứng và chậm hồi phục. Cũng chính vì lý do mà trong những trường hợp túi phình dọa vỡ, phải mổ cấp cứu, BN không được chuẩn bị trước mổ chu đáo nên tỷ lệ thất bại trong và sau mổ còn cao.

http://webadmin.hongngochospital.vn/Company/BackEnd/RadEditor/Upload/2011/06/17/phinh%20dong%20mach%20chu1.jpgCó cách nào ngăn ngừa bệnh không?

Hiện y học chưa chứng minh được cách nào phòng ngừa thật hiệu quả chứng bệnh này. Tuy nhiên do bệnh có liên quan đến xơ vữa động mạch và cao huyết áp, nên các phương thức phòng ngừa và điều trị hai yếu tố trên được coi như những cách ngăn ngừa sự tạo nên túi phình. Hạn chế ăn mỡ, điều chỉnh rối loạn lipid máu, tập thể dục đều đặn, khám sức khỏe định kỳ, khống chế tốt huyết áp, điều chỉnh đường huyết… là những khuyến cao chung cho các BN có nguy cơ. Những người cao tuổi nên cẩn thận với các khối u đập theo nhịp mạch ở vùng bụng và đến khám sớm để có thể theo dõi và điều trị kịp thời.

Tự khám hiện sớm bằng cách nào?

Như đã trình bày ở trên, chứng bệnh này có đặc điểm là thường “im hơi lặng tiếng” cho đến khi bùng phát, do đó để phát hiện sớm và tự phát hiện không phải là điều đơn giản. Vì vậy chúng tôi tạm đưa ra một số khuyến cáo như sau:

– Những BN lớn tuổi, trên 50, đặc biệt có kèm thêm các bệnh về tim mạch, xơ vữa động mạch, cao huyết áp, tiểu đường, rối loạn lipid máu (mỡ trong máu), hút thuốc lá là những BN nằm trong nhóm nguy cơ cao, nên chú ý tự thăm khám và sờ nắn thử vùng bụng của mình. Nếu thấy có một khối bất thường, đập theo nhịp tim thì nên đi khám bệnh ngay để được xác định và chữa trị kịp thời. Tuy nhiên cũng đừng nên quá lo lắng khi sờ thấy một u tính chất tương tự vậy, rồi tự xem như mình đã “mắc bệnh hiểm nghèo”, bởi vì thực ra trên một số người cũng có thể sờ được động mạch chủ đập ở bụng nhưng động mạch hoàn toàn bình thường, nhất là trên những người gầy, bụng xẹp. Cũng cần phải nói thêm là những BN nằm trong nhóm nguy cơ ở trên lại thường béo phì, bụng phệ. Do đó việc tự sờ ra khối phình ở bụng mình không phải là điều dễ dàng.

http://farm4.static.flickr.com/3572/3398563308_fb192a4c92.jpg– Một giải pháp khác khá đơn giản và rẻ tiền hơn cho những trường hợp khó khăn trên đó là siêu âm bụng. Những BN nguy cơ trên có thể đi khám bệnh định kỳ và làm một xét nghiệm tầm soát là siêu âm Doppler màu vùng bụng. Nếu thực sự có khối phình, các xét nghiệm khác phức tạp và đắt tiền hơn như CT Scan, Multi-slide… mới cần thực hiện tiếp nhằm khảo sát rõ và hoạch định kế hoạch phẫu thuật.


Like it? Share with your friends!

0

What's Your Reaction?

Angry Angry
0
Angry
Cute Cute
0
Cute
Fail Fail
0
Fail
Geeky Geeky
0
Geeky
Lol Lol
0
Lol
Love Love
0
Love
OMG OMG
0
OMG
Win Win
0
Win
WTF WTF
0
WTF

Comments 0

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Phình động mạch chủ bụng – chứng bệnh nguy hiểm ở người già

log in

Captcha!

reset password

Back to
log in
Choose A Format
Personality quiz
Series of questions that intends to reveal something about the personality
Trivia quiz
Series of questions with right and wrong answers that intends to check knowledge
Poll
Voting to make decisions or determine opinions
Story
Formatted Text with Embeds and Visuals
List
The Classic Internet Listicles
Open List
Open List
Ranked List
Ranked List
Meme
Upload your own images to make custom memes
Video
Youtube, Vimeo or Vine Embeds
Audio
Soundcloud or Mixcloud Embeds
Image
Photo or GIF
Gif
GIF format