Bệnh học tế bào (2)


3. Những tổn thương thích nghi:
– Thay đổi kích thước TB: Teo đét (atrophy), Phì đại (hypertrophy)

– Thay đổi số lượng TB: Tăng sản (hyperplasia), Giảm sản (involution)
– Thay đổ tính biệt hoá TB: Dị sản (metaplasia), Loạn sản (dysplasia)
– Thay đổi chuyển hoá TB: Tích tụ, ứ đọng (accumulation)

 

Sơ đồ về tổn thương thích nghi:


Teo đét (Atrophy):
Là sự giảm kích thước TB, tạng hoặc toàn bộ cơ thể.
TB teo đét, các bào quan nhỏ lại, chức năng
TB giảm sút.

Teo đét có 2 loại:
+ Teo đét sinh lý:
Ví dụ:

Teo tuyến ức ở trẻ em
Teo tuyến vú, buồng trứng, tử cung ở phụ nữ mạn kinh.
Teo đét ở người già (teo não, teo cơ, teo da, teo tuyến sinh dục…)
+ Teo đét bệnh lý:
Ví dụ: Teo thận do xơ vữa động mạch thận

Teo cơ do liệt hoặc đứt dây TK

Tuyến ức bình thường

image050-2.jpg picture by giangduongykhoa

Tuyến ức teo ở tuổi thiếu niên

image052-2.jpg picture by giangduongykhoa

Teo đét TB cơ vân

image054-3.jpg picture by giangduongykhoa

Teo thận do xơ vữa động mạch

image056-1.jpg picture by giangduongykhoa

Teo não do nhồi máu

image058-3.jpg picture by giangduongykhoa

Phì đại (hypertrophy)
Phì đại là sự tăng kích thước TB, tạng hoặc cơ thể.

TB phì đại, các bào quan to lên tương ứng, TB tăng hoạt động chức năng.

Phì đại có 2 loại:
+ Phì đại sinh lý:
Ví dụ:

Phì đại tuyến vú tuổi dậy thì.
Phì đại cơ vân khi luyện tập.
Phì đại cơ tử cung khi có thai.
+ Phì đại bệnh lý:
Ví dụ:

Phì đại tâm thất trái trong cao HA.
Phì đại thận còn lại do cắt một thận.
Phì đại cơ bàng quang do u xơ tiền liệt.

TB cơ vân bình thường TB cơ vân phì đại

image060.gif picture by giangduongykhoa

image062.gif picture by giangduongykhoa


PĐ cơ tử cung khi có thai PĐ thất trái do HA cao

image064.jpg picture by giangduongykhoa

image066.gif picture by giangduongykhoa

Cơ tim bình thường Cơ tim phì đại do cao HA

image068-1.jpg picture by giangduongykhoa

image070-1.gif picture by giangduongykhoa


Phì đại tuyến tiền liệt

image072-1.jpg picture by giangduongykhoa


Tăng sản (hyperplasia)
– Tăng sản là tăng số lượng TB, tăng sản làm kích thước tạng tăng lên.
– Các TB tăng sản thường lớn, bắt màu đậm, hoạt động chức năng tăng.
– Tăng sản cũng có thể do các kích thích sinh lý hoặc bệnh lý.
– Những tăng sản không rõ nguyên nhân thường là giai đoạn đầu của sự phát sinh u.

Ví dụ về tăng sản:
– Tăng sản niêm mạc tử cung do kích thích của estrogen.
– Tăng sản tuyến tiền liệt do giảm androgen ở người già (u xơ tuyến tiền liệt).
– Tăng sản niêm mạc bàng quang, túi mật do sỏi.

Tăng sản thường kết hợp với phì đại
Ví dụ:
– Tăng sản và phì đại cơ tử cung khi có thai.
– Tăng sản và phì đại cơ bàng quang khi có u xơ tuyến tiền liệt.
– Tăng sản và phì đại thận sau cắt một thận.

Tuyến niêm mạc TC Tăng sản tuyến n/m TC

image074-1.jpg picture by giangduongykhoa

image076-1.gif picture by giangduongykhoa


Dị sản (metaplasia)
– Là sự biến đổi một loại TB này thành một loại TB khác. Chức năng TB dị sản bị biến đổi.
– DS có thể do kích thích sinh lý hoặc bệnh lý.
– DS thường trở thành loạn sản, khởi đầu của sự phát sinh u.

Ví dụ về dị sản
– Lớp TB đệm niêm mạc TC dị sản thành lớp TB rụng khi có thai.
– Sự biến đổi từ nang trứng chín thành tuyến vàng ở buồng trứng (hoàng thể) khi có thai.
– Dị sản biểu mô trụ thành biểu mô lát tầng của niêm mạc phế quản ở người nghiện thuốc lá.
– Dị sản niêm mạc dạ dày thành niêm mạc ruột trong viêm mạn tính.

Dị sản gai niêm mạc Bàng quang do sỏi

image078.jpg picture by giangduongykhoa


Loạn sản (dysplasia)
Là sự phát triển và biệt hoá bất thường của mô trưởng thành, đang tái tạo, đang biệt hoá hoặc từ bào thai.
Loạn sản có thể phát triển từ tổn thương dị sản.
Loạn sản thường là giai đoạn đầu của sự phát sinh u.

Ví dụ về loạn sản:
– Loạn sản biểu mô gai cổ ngoài tử cung khi viêm mạn tính.
– Loạn sản niêm mạc dạ dày ở bờ ổ loét.
– Loạn sản tuyến ở da núm vú trong bệnh Paget

Loạn sản biểu mô gai n/m cổ TC

image080-1.jpg picture by giangduongykhoa


Loạn sản và ung thư biểu mô tại chỗ

image082-1.jpg picture by giangduongykhoa


Tích tụ – ứ đọng (accumulation):
Tích tụ hoặc ứ đọng các chất trong bào tương TB có thể do:
– Rối loạn chuyển hoá, tích tụ nhiều sản phẩm chuyển hoá trong TB.
– Xâm nhập quá nhiều các chất bên ngài vào trong TB.

Ví dụ về tích tụ các chất trong TB:
– Bụi than tích tụ trong các đại thực bào vách phế nang (bệnh bụi phổi).
– Tích tụ sắc tố máu (hemosiderin) màu vàng nâu trong bào tương đại thực bào (TB tim) trong suy tim.
– Tích tụ mỡ trong TB gan ở người nghiện rượu.

Tích tụ sắc tố trong TB

image084-1.jpg picture by giangduongykhoa


Tích tụ hemosiderin trong ĐTB phế nang (TB tim)

image086-1.jpg picture by giangduongykhoa


IV. Sự già và chết TB:
– Mỗi TB và cơ thể có một giới hạn sống nhất định. Kết thúc giới hạn đó là sự chết TB và cơ thể.
– Sự chết hàng ngày của TB theo chương trình định sẵn trong nhân TB (programed cell death) gọi là Apoptosis.

Phân biệt Apoptosis và necrose:

Hình ảnh

Apoptosis
Hoại tử (Necrose)
Ng/nhân
sinh lý hoăc bệnh lý
thuờng là bệnh lý
Quy mô
từng TB
từng nhóm TB
Màng TB
còn
mất
Hình thái
ngắt từng phần TB
TB trương to, vỡ
P/ư viêm
Không

Tiêu biến
Do các TB lân cận
Do ĐTB và BCĐN


Sơ đồ minh hoạ cấu trúc BM trụ

image088.jpg picture by giangduongykhoa


Sơ đồ minh hoạ hiện tượng Apoptosis

image090.jpg picture by giangduongykhoa


Sơ đồ minh hoạ hiện tượng Apoptosis

image092.jpg picture by giangduongykhoa


Biểu mô trụ bình thường

image094.jpg picture by giangduongykhoa


Hình ảnh Apoptosis

image096.jpg picture by giangduongykhoa


Hình ảnh Apoptosis


Hình ảnh Apoptosis

image100.jpg picture by giangduongykhoa

What's Your Reaction?

Angry Angry
0
Angry
Cute Cute
0
Cute
Fail Fail
0
Fail
Geeky Geeky
0
Geeky
Lol Lol
0
Lol
Love Love
0
Love
OMG OMG
0
OMG
Win Win
0
Win
WTF WTF
0
WTF

Comments 0

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Bệnh học tế bào (2)

log in

Captcha!

reset password

Back to
log in
Choose A Format
Personality quiz
Series of questions that intends to reveal something about the personality
Trivia quiz
Series of questions with right and wrong answers that intends to check knowledge
Poll
Voting to make decisions or determine opinions
Story
Formatted Text with Embeds and Visuals
List
The Classic Internet Listicles
Open List
Open List
Ranked List
Ranked List
Meme
Upload your own images to make custom memes
Video
Youtube, Vimeo or Vine Embeds
Audio
Soundcloud or Mixcloud Embeds
Image
Photo or GIF
Gif
GIF format